با توجه به اینکه قرارداد حمل توسط فرستنده کالا با متصدی حمل ونقل منعقد می شود، در فرض تلف مال التجاره، مرسل الیه یا گیرنده کالا بر چه اساسی می تواند علیه حمل کننده طرح دعوا کند؟(وکالت 1400 کانون)

سؤال بسیار دقیقی است؛ اتفاقاً نکته اصلی تست همین‌جاست. باید بین طرف قرارداد نبودن گیرنده و حق استناد گیرنده به قرارداد حمل‌ونقل تفاوت قائل شویم.
۱. اصل ماجرا چیست؟
در قرارداد حمل‌ونقل، دو طرف اصلی عبارت‌اند از:
فرستنده: کسی که قرارداد حمل را با متصدی حمل‌ونقل منعقد می‌کند.
متصدی حمل‌ونقل: کسی که تعهد به حمل و تحویل کالا را بر عهده می‌گیرد.
گیرنده (مرسل‌الیه): کسی که کالا باید به او تحویل داده شود، اما لزوماً طرف قرارداد نیست.
۲. پس چرا گزینه ۴، مسئولیت قراردادی، صحیح است؟
نکته این است که گیرنده می‌تواند با وجود اینکه شخصاً قرارداد را امضا نکرده، در شرایطی از حقوق ناشی از آن بهره‌مند شود؛ زیرا قرارداد حمل‌ونقل برای تحویل کالا به گیرنده منعقد شده است.
به عبارت دیگر، طرف قرارداد نبودن لزوماً به معنای محروم بودن از تمام حقوق ناشی از قرارداد نیست.
با این حال، برای اثبات اینکه گیرنده در این سؤال مشخصاً بر مبنای مسئولیت قراردادی حق طرح دعوا دارد، باید مبنای حقوقی این حق را در مقررات مربوط به حمل‌ونقل بررسی کرد.
۳. نکته مهم ماده ۳۸۶ قانون تجارت
ماده ۳۸۶ قانون تجارت، مسئولیت متصدی حمل‌ونقل را در صورت تلف یا گم‌شدن مال‌التجاره بیان می‌کند؛ اما به‌تنهایی و به‌صراحت مشخص نمی‌کند که گیرنده‌ای که طرف قرارداد نبوده، بر چه مبنایی حق اقامه دعوا دارد.
بنابراین، استناد صرف به ماده ۳۸۶ برای حل تمام مسئله کافی نیست.