در قانون مدنی به معنی زوال قهری و خودبهخودی عقد، بدون نیاز به اراده طرفین یا دخالت دادگاه، به دلیل تحقق شرایطی خاص است که در قانون یا در خود عقد پیشبینی شده است.
نکات مربوط به انفساخ:
🔻وقوع قهری:* انفساخ به محض تحقق سبب آن، بدون نیاز به هیچ اقدامی، به طور خودکار اتفاق میافتد.
🔻عدم نیاز به فسخ: با انفساخ، عقد خودبهخود از بین میرود و نیازی به فسخ یا برهم زدن آن نیست.
🔻اسباب انفساخ: اسباب انفساخ در قانون یا در خود عقد معین میشوند.
🔻زمان مؤثر: اثر انفساخ معمولاً از زمان تحقق سبب آن است.
🔻تأثیر بر حقوق ثالث: انفساخ ممکن است بر حقوق اشخاص ثالث نیز تأثیر بگذارد.
مصادیق انفساخ در قانون مدنی:
🔸ماده ۳۸۷ قانون مدنی: در بیع کلی، تلف شدن تمام مورد معامله قبل از تسلیم، موجب انفساخ عقد است.
🔸ماده ۴۸۰ قانون مدنی: عین مستأجره پس از انقضای مدت اجاره، به خودی خود به موجر برمیگردد.
🔸ماده ۵۵۱ قانون مدنی: فوت مزارع یا عامل در عقد مزارعه در صورتی که مباشرت آنها شرط شده باشد، موجب انفساخ عقد است.
🔸ماده ۸۳۵ قانون مدنی: فوت موصی (وصیتکننده) موجب میشود که وصیتنامه نافذ شود. (وصیت تملیکی)
🔸فوت یکی از طرفین در عقود جایز شخصی: مانند وکالت و شرکت، مگر اینکه خلاف آن شرط شده باشد.
❗️توجه: موارد فوق تنها چند مثال از انفساخ در قانون مدنی هستند و موارد دیگری نیز ممکن است وجود داشته باشند.
