صلاحیت ذاتی به معنای اختیار قانونی دادگاه برای رسیدگی به نوع خاصی از دعاوی یا جرائم است که قانون بر اساس صنف، نوع و درجه برای آن دادگاه تعیین کرده است.
صلاحیت ذاتی بر سه مبنا استوار است:
۱. از نظر صنف:
مراجع قضایی
مراجع اداری
۲. از نظر نوع:
مراجع عمومی
مراجع اختصاصی
۳. از نظر درجه:
بدوی
تجدیدنظر
فرجام
مثال ۱ (نوع)
پروندهای مربوط به یک جرم نظامی است. چون دادگاه نظامی یک مرجع اختصاصی است، دادگاه عمومی کیفری صلاحیت رسیدگی به آن را ندارد.
مثال ۲ (درجه)
اگر شخصی به رأی دادگاه کیفری دو اعتراض کند، رسیدگی به اعتراض در دادگاه تجدیدنظر استان انجام میشود، نه در همان دادگاه بدوی.
مثال ۳ (صنف)
اگر اختلاف مربوط به استخدام یک کارمند دولت باشد، ممکن است رسیدگی در صلاحیت مرجع اداری باشد، نه دادگاه قضایی.
