الف-شرط به دلیل عدم ذکر ابتدای مدت، غروی و باطل و عقد نیر باطل است.
ب- عقد و شرط هر دو صحیح است.
ج- عقد صحیح است اما شرط باطل است.
د) عقد باطل است اما شرط صحیح است زیرا شرطی مستقل و مربوط به انحلال عقد است.
پاسخ صحیح
گزینه ب) عقد و شرط هر دو صحیح است.
تحلیل و استناد قانونی: ۱. صحت شرط اختیار فسخ در عقد بیع: بر اساس ماده ۴۵۸ قانون مدنی ایران:«در عقد بیع ممکن است شرط شود که در مدت معینی برای بایع یا مشتری یا هر دو یا شخص ثالثی اختیار فسخ باشد.» – این ماده به صراحت جواز شرط خیار (اختیار فسخ) در عقد بیع را تأیید میکند. – در این سؤال، شرط اختیار فسخ برای خریدار در مدت ۳ ماه، یک شرط خیار است که کاملاً مطابق قانون است. ۲. عدم نیاز به ذکر “ابتدای مدت” شرط خیار:برخی گزینه ها (مانند گزینه الف) ادعا میکنند که چون ابتدای مدت (مثلاً از تاریخ عقد) ذکر نشده، شرط باطل است. اما قانون مدنی چنین شرطی ندارد و اگر مدت به طور مطلق ذکر شود (مثلاً “۳ ماه”)، ابتدای آن به طور ضمنی از زمان انعقاد عقد محسوب میشود (مگر اینکه خلاف آن تصریح شده باشد). بنابراین، شرط مذکور کاملاً معتبر است و نیازی به ذکر دقیق تاریخ شروع ندارد. ۳. تأثیر بطلان شرط بر عقد: حتی اگر فرض کنیم شرطی باطل باشد، بطلان شرط به تنهایی باعث بطلان عقد نمیشود مگر اینکه شرط، جزء اساسی عقد باشد (ماده ۲۴۴ قانون مدنی). در اینجا شرط خیار، جزء اصلی عقد نیست، بلکه یک شرط فرعی توافقی است، بنابراین بطلان آن (در فرض خلاف واقع) تأثیری بر صحت عقد ندارد. اما در این سؤال، شرط کاملاً صحیح است و عقد نیز به تبع آن صحیح می باشد.
حذف سایر گزینه ها: الف) شرط به دلیل عدم ذکر ابتدای مدت، غروی و باطل و عقد نیز باطل است:نادرست است، زیرا قانون مدنی الزامی به ذکر ابتدای مدت ندارد و مدت مطلق (مثلاً ۳ ماه) از زمان عقد محاسبه میشود. ج) عقد صحیح است اما شرط باطل است: نادرست است، زیرا شرط خیار در مدت معین کاملاً صحیح است (ماده ۴۵۸ قانون مدنی). د) عقد باطل است اما شرط صحیح است زیرا شرطی مستقل و مربوط به انحلال عقد است: نادرست است، زیرا شرط خیار تابع عقد است و نمیتواند مستقل از آن باشد. همچنین عقد بیع به خودی خود صحیح است.
