با وجود سه دسته از عوامل، شخصی که مرتکب عمل مجرمانه شده است، مجازات نمی شود.
۱. علل موجهه جرم: عنصر قانونی جرم را زایل می کند مثل دفاع مشروع، امر آمر قانونی و حکم قانون…
۲. عوامل رافع مسئولیت کیفری: همچون جنون، مستی، خواب و …
۳. معافیت های مطلقه یا معاذیر قانون: در این مورد شخص مرتکب جرم شده و مسئولیت کیفری نیز دارد ولی قانون بنا بر مصالحی او را از مجازات معاف کرده، مانند توبه پیش از اثبات در جرایم حدی.