قرار تأمین کیفری در صورت تغییر اوضاع و احوال پرونده، قابل تشدید یا تخفیف است. مقام قضایی با توجه به شرایط جدید، میتواند قرار مناسبتری صادر کند.
موارد تشدید قرار تأمین کیفری
در موارد زیر، قرار تأمین کیفری قابل تشدید است:
✅ ۱. تغییر نوع جرم
مانند اینکه در ابتدا اتهام ضرب و جرح عمدی بوده، اما بعداً به قتل عمد تغییر کند.
✅ ۲. کشف جرم جدید
اگر در جریان تحقیقات مشخص شود متهم علاوه بر جرم اولیه، مرتکب جرم دیگری نیز شده است.
✅ ۳. ورود شاکیان جدید
چنانچه افراد دیگری نیز علیه متهم شکایت کنند و اهمیت اتهامات افزایش یابد.
✅ ۴. افزایش میزان دیه
اگر پس از نظریه پزشکی قانونی یا کارشناسی، میزان دیه بیش از مقدار اولیه تعیین شود.
موارد تخفیف قرار تأمین کیفری
در موارد زیر، قرار تأمین کیفری قابل تخفیف است:
✅ ۱. رضایت شاکی خصوصی
بهویژه در جرایم قابل گذشت یا جرایمی که رضایت شاکی در کاهش خطر فرار یا تبانی مؤثر است.
✅ ۲. تغییر نظر کارشناسی به نفع متهم
مانند اینکه نظریه جدید پزشکی قانونی شدت آسیب را کمتر از نظر اولیه اعلام کند.
✅ ۳. تقلیل میزان دیه
اگر میزان دیه کمتر از برآورد اولیه تشخیص داده شود.
✅ ۴. تغییر نوع جرم
مانند اینکه اتهام از جرم شدیدتر به جرم خفیفتر تغییر یابد.
مثال
الف ابتدا به اتهام ضرب و جرح عمدی با قرار وثیقه آزاد میشود.
در ادامه، مصدوم فوت میکند و اتهام به قتل عمد تغییر مییابد.
✅ بازپرس میتواند قرار را تشدید کرده و مثلاً قرار بازداشت موقت (در صورت وجود شرایط قانونی) یا وثیقه سنگینتر صادر کند.
نکات آزمونی
قرار تأمین کیفری همواره قابل تشدید یا تخفیف است، مشروط بر اینکه اوضاع و احوال پرونده تغییر کند.
تغییر نوع جرم بسته به اینکه به نفع یا به ضرر متهم باشد، میتواند موجب تشدید یا تخفیف قرار شود.
هدف از تغییر قرار، تناسب قرار تأمین با وضعیت جدید پرونده است.
مستند قانونی: مواد ۲۵۰، ۲۵۱ و ۲۵۲ قانون آیین دادرسی کیفری (اصل تناسب و امکان تشدید یا تخفیف قرار تأمین).
