الف) به دلیل اقاله با فسخ موجب باطل شدن شرط ضمن عقد است.
ب) صرفاً در قالب اقاله، موجب باطل شدن شرط ضمن عقد است.
ج) صرفاً در قالب فسخ با انفساخ موجب باطل شدن شرط ضمن عقد است.
د) در قالب های اقاله با فسخ به دلیل امکان استرداد عوض از مشروط له تأثیری در صحت شرط ندارد.
پاسخ صحیح
پاسخ صحیح گزینه “الف” است. اصل تبعیت شرط از عقد: شرط ضمن عقد، تابع عقد اصلی است. به این معنا که اگر عقد اصلی به هر دلیلی (اقاله، فسخ، انفساخ) منحل شود، شرط ضمن عقد نیز باطل میشود. این اصل در حقوق مدنی ایران پذیرفته شده است. اقاله: اقاله به معنای توافق طرفین عقد بر برهم زدن آن است. با اقاله، عقد از ابتدا باطل میشود و تمام آثار آن از بین میرود، از جمله شرط ضمن عقد. فسخ: فسخ، انحلال یک طرفه عقد است که به موجب قانون یا توافق طرفین صورت میگیرد. با فسخ نیز عقد از ابتدا باطل میشود و شرط ضمن عقد نیز از بین میرود. انفساخ: انفساخ به معنای خود به خود باطل شدن عقد است (مثلاً در اثر تلف شدن مورد معامله). در این حالت نیز، شرط ضمن عقد باطل میشود. استرداد عوض: در صورت انحلال عقد (اقاله یا فسخ)، طرفین باید عوض (مال یا پولی که در معامله دادهاند) را به یکدیگر برگردانند. این امر ارتباطی به بطلان شرط ضمن عقد ندارد.
در نتیجه با توجه به اصل تبعیت شرط از عقد، انحلال معامله به دلیل اقاله یا فسخ (و همچنین انفساخ) باعث باطل شدن شرط ضمن عقد میشود.
