“شهادت بر شهادت” (یا شهادت بالتبع) به این معناست که یک شاهد، نه بر اساس مشاهدات مستقیم خود، بلکه بر اساس گفتههای شخص دیگری که خود شاهد مستقیم وقایع بوده، شهادت دهد. این نوع شهادت به طور معمول در دادگاهها قابل قبول نیست، زیرا اصل بر “شهادت مستقیم” است. با این حال، در شرایط خاصی ممکن است پذیرفته شود. مواردی که شهادت بر شهادت مسموع (قابل قبول) است:
طبق ماده ۱۵۵ قانون آیین دادرسی کیفری ایران، شهادت بر شهادت در امور کیفری در موارد زیر پذیرفته میشود:1. در صورت فوت شاهد اصلی. اگر شخصی که شاهد مستقیم جرم بوده فوت کرده باشد، شهادت کسی که از او شنیده است، در صورتی که شرایط شاهد (عدالت، بلوغ، عقل و …) را داشته باشد، قابل استناد است. 2. در صورت غیبت شاهد اصلی، اگر شاهد اصلی در دسترس نباشد (مثلاً مفقودالاثر یا خارج از کشور باشد) و نتوان او را برای شهادت حاضر کرد، شهادت فردی که از او شنیده است، ممکن است پذیرفته شود.3. در صورت امتناع شاهد اصلی از شهادت، اگر شاهد اصلی از دادن شهادت خودداری کند، شهادت فرد دیگری که از او شنیده است، تحت شرایطی ممکن است معتبر باشد.4.در جرایم موجب تعزیر، در برخی جرایم تعزیری (غیر از حدود و قصاص)، در صورت نبود ادله دیگر، شهادت بر شهادت ممکن است به عنوان دلیل مورد استناد قرار گیرد.
شرایط پذیرش شهادت بر شهادت:- شاهد باید عادل باشد (دارای شرایط شرعی شهادت). – باید به طور دقیق نقل قول کند و نتواند در آن شک کرد. – شاهد اصلی (شخص اول) باید در زمان نقل شهادت، شرایط شاهد را داشته باشد (مثلاً عاقل، بالغ و عادل بوده باشد). – در جرایم حدی و قصاص، شهادت بر شهادت معمولاً پذیرفته نمیشود مگر در موارد استثنایی با شرایط بسیار سختگیرانه. نتیجهگیری:شهادت بر شهادت در امور کیفری معمولاً به عنوان دلیل اصلی پذیرفته نمیشود، مگر در موارد خاص مانند فوت یا عدم دسترسی به شاهد اصلی و با رعایت شرایط قانونی. در جرایم شدید (مانند حدود)، پذیرش آن بسیار محدود است.
