دادگاه می تواند فرد محکوم به حد، قصاص یا مجازات تعزیری درجه یک تا هشت را به یک یا چند فقره از مجازات های تکمیلی مذکور در ماده ۲۳ قانون مجازات اسلامی، محکوم نماید. مجازات تکمیلی انتخابی قاضی باید متناسب با جرم ارتکابی و خصوصیات محکوم باشد.
مدت مجازات تکمیلی بیش از دو سال نمی باشد مگر قانون به نحو دیگری مقرر نماید.
اگر مجازات تکمیلی و اصلی از یک نوع باشد فقط مجازات اصلی مورد حکم قرار می گیرد.
انواع مجازات های تکمیلی: ۱. اقامت اجباری در محل معین ۲. منع از اقامت در محل یا محل های معین ۳. منع از اشتغال به شغل، حرفه یا کار معین ۴. انفصال از خدمات دولتی و عمومی ۵. منع از رانندگی با وسایل نقلیه موتوری و یا تصدی وسایل موتوری ۶. منع از داشتن دسته چک یا اصرار اسناد تجاری ۷. منع از حمل سلاح ۸. منع از خروج اتباع ایران از کشور ۹. اخراج بیگانگان از کشور پس از اجرای کامل مجازات اصلی و با حکم دادگاه ممکن می باشد. ۱۰. الزام به خدمات عمومی ۱۱. منع از عضویت در احزاب، گروه ها و دستجات سیاسی یا اجتماعی ۱۲. توقیف وسایل ارتکاب جرم یا رسانه یا موسسه دخیل در ارتکاب جرم ۱۳. الزام به یادگیری حرفه، شغل یا کار معین ۱۴. الزام به تحصیل ۱۵.انتشار حکم محکومیت قطعی
در صورت عدم رعایت مجازات تکمیلی از سوی محکوم علیه طبق ماده ۲۴ قانون مجازات اسلامی ۱ -نخستین تخلف: دادگاه صادرکننده حکم تا یک سوم به مدت مجازات تکمیلی خواهد افزود۲ -تکرار تخلف: دادگاه صادر کننده حکم بقیه ی مدت مجازات تکمیلی را به حبس یاجزای نقدی درجه ۷ یا ۸ تبدیل می کند.
بعد از گذشت نیمی از مجازات تکمیلی دادگاه می تواند با پیشنهاد قاضی اجرای احکام، در صورت اطمینان به عدم تکرار جرم و اصلاح مجرم، نسبت به لغو یا کاهش مدت زمان مجازات تکمیلی اقدام کند.
زمان شروع اجرای مجازات تکمیلی، حین مجازات اصلی یا بعد آن است.
مجازات تکمیلی در دادنامه باید ذکر شود.
بر خلاف مجازات تبعی که فقط در جرایم عمدی اعمال می شود، مجازات تکمیلی در جرایم غیر نیز قابل اجرا است.
قاضی می تواند به بیش از یک مجازات تکمیلی محکوم کند.
