مطابق ماده ۲۰۳ قانون آیین دادرسی کیفری، بازپرس مکلف است در جرائم زیر دستور تشکیل پرونده شخصیت متهم را صادر کند:
جرائمی که مجازات قانونی آنها سلب حیات است.
جرائمی که مجازات آنها قطع عضو است.
جرائمی که مجازات آنها حبس ابد است.
جرائم تعزیری درجه چهار و بالاتر.
جنایات عمدی علیه تمامیت جسمانی که میزان دیه آنها یکسوم دیه کامل یا بیشتر باشد.
پرونده شخصیت بهصورت جداگانه از پرونده کیفری تشکیل میشود و شامل موارد زیر است:
الف) گزارش مددکار اجتماعی درباره وضعیت مادی، خانوادگی و اجتماعی متهم.
ب) گزارش پزشکی و روانپزشکی.
مطابق ماده ۲۸۶ قانون آیین دادرسی کیفری، علاوه بر موارد فوق، در جرائم تعزیری درجه ۵ و ۶ نیز اگر متهم طفل یا نوجوان باشد، تشکیل پرونده شخصیت توسط دادسرا یا دادگاه اطفال و نوجوانان الزامی است.
مثال:
یک نوجوان ۱۶ ساله به اتهام ارتکاب جرم تعزیری درجه ۶ تحت تعقیب قرار میگیرد. در این حالت، تشکیل پرونده شخصیت الزامی است؛ هرچند جرم از درجه ۵ یا ۶ باشد.
