شروع به آن معناست که اگر مرتکب قصد ارتکاب جرم را کند و پس از انجام مقدمات، شروع به رکن مادی هم کند لیکن توسط یک عامل خارج از اراده آن، رکن مادی به انتها نرسد که اگر آن عامل خارجی نبود، قطعا جرم محقق میشد. مانند آنکه فردی برای کشتن دوستش اقدام به خرید اسلحه کند و سمت دوستش هم اسلحه را گرفته اما پلیس قبل از شلیک او را دستگیر می کند.
شروع به جرم، جرم انگاری شده که در ماده ۱۲۲ ق.م.ا به آن پرداخته است. در خصوص جرایم تعزیری درجه۶ تا ۸، اگر شروع به جرم آنان شود و توسط عامل خارجی از عمل باز بماند، جرم انگاری نشده است.
اما شروع به شروع به جرم همان مقدمات بعیده است که جرم انگاری نشده مگر آنکه خود آن عمل جرم باشد که در مثال مذکور اگر حین خرید اسلحه صدای آژیر پلیس بشنود و فرار کند به آن شروع به شروع جرم گویند که جرم انگاری نشده است، لیکن اگر خرید اسلحه غیر مجاز باشد،طبق آن مجازات خواهد شد.
ماده ۱۲۲ تا ۱۲۴ قانون مجازات اسلامی:
ماده ۱۲۲– هر کس قصد ارتکاب جرمی کرده و شروع به اجرای آن نماید، لکن به واسطه عامل خارج از اراده او قصدش معلق بماند، به شرح زیر مجازات میشود:
الف– در جرایمی که مجازات قانونی آنها سلب حیات، حبس دائم یا حبس تعزیری درجه یک تا سه است به حبس تعزیری درجه چهار
ب– در جرایمی که مجازات قانونی آنها قطع عضو یا حبس تعزیری درجه چهار است به حبس تعزیری درجه پنج
پ– در جرایمی که مجازات قانونی آنها شلاق حدی یا حبس تعزیری درجه پنج است به حبس تعزیری یا شلاق یا جزای نقدی درجه شش
تبصره– هرگاه رفتار ارتکابی، ارتباط مستقیم با ارتکاب جرم داشته، لکن به جهات مادی که مرتکب از آنها بی اطلاع بوده وقوع جرم غیرممکن باشد، اقدام انجام شده در حکم شروع به جرم است.
ماده ۱۲۳– مجرد قصد ارتکاب جرم و یا عملیات و اقداماتی که فقط مقدمه جرم است و ارتباط مستقیم با وقوع جرم ندارد، شروع به جرم نیست و از این حیث قابل مجازات نمیباشد.
ماده ۱۲۴– هرگاه کسی شروع به جرمی نماید و به اراده خود آن را ترک کند به اتهام شروع به آن جرم، تعقیب نمیشود لکن اگر همان مقدار رفتاری که مرتکب شده است جرم باشد به مجازات آن محکوم میشود.
