شفعه، در لغت یعنی حق همسایگی.حق تقدم که شریک و همسایه ملک در خرید ملک مشاعی یا سهم شریک دارد.
توضیح آنکه در اموال غیرمنقول اگر کسی سهم خود را از مال مشترک مشاعی بخواهد بفروشد، حق تقدم در خرید با شریک اوست و اگر بدون اطلاع شریک فروخت و شریک متوجه شد بیدرنگ می تواند از حق شفعه استفاده کند و همان مبلغ را به خریدار بدهد و مبیع را ضبط و تملک کند. اعمال این حق فوری است. کسی که حق شفعه دارد شفیع گویند.
شرایط استفاده از حق شفعه: شریک برای تملک سهمی که شریک فروخته است با رعایت شرایط زیر: ۱- غیرمنقول بودن مال. ۲- قابل تقسیم بودن آن.۳- محدود بودن عده شرکت به دونفر.۴- به عمل آمدن انتقال به سبب بیع.
نکات مهم: حق شفعه در صلح نیست هرچند در مقام بیع باشد.
هرگاه بنا و درخت بدون زمین فروخته شد حق شفعه نخواهد بود.
در مال مشترک که سهم یکی از دو شریک وقف است حق شفعه وجود ندارد و اگر حصه یکی از دو شریک وقف باشد متولی یا موقوف علیهم حق شفعه ندارند.
حق شفعه فوری است.
حق شفعه بعد از موت شفیع به وارث یا وراث او منتقل می شود.
