به استناد قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، متعلق جرم قاچاق کالا و ارز شامل پنج دسته است:
۱. کالای مجاز
۲. کالای مجاز مشروط
۳. کالای یارانهای
۴. کالای ممنوع
۵. کالای در حکم مجاز مشروط
مثال:
ورود پوشاک از مبادی غیرقانونی، قاچاق کالای مجاز است.
ورود دارو بدون اخذ مجوز، قاچاق کالای مجاز مشروط است.
قاچاق سوخت، از مصادیق قاچاق کالای یارانهای است.
ورود مشروبات الکلی، قاچاق کالای ممنوع است.
به استناد مواد ۱۸، ۲۲ و ۴۴ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، این تقسیمبندی از دو جهت اهمیت دارد:
۱. تعیین مرجع صالح رسیدگی
اگر قاچاق مربوط به کالای ممنوع باشد، یا قاچاق به صورت حرفهای یا سازمانیافته انجام شود، یا مجازات آن حبس یا انفصال از خدمات دولتی باشد، رسیدگی در صلاحیت دادسرا و دادگاه انقلاب است.
در سایر موارد، رسیدگی در صلاحیت سازمان تعزیرات حکومتی است.
مثال:
قاچاق مشروبات الکلی در صلاحیت دادگاه انقلاب است، اما قاچاق کالای مجاز که مشمول حبس نباشد، در صلاحیت سازمان تعزیرات حکومتی خواهد بود.
۲. تعیین نوع و میزان مجازات
نوع کالا در تعیین مجازات مؤثر است و مجازات هر یک از کالاهای مجاز، مجاز مشروط، یارانهای و ممنوع، متفاوت است.
مثال:
مجازات قاچاق کالای ممنوع، شدیدتر از مجازات قاچاق کالای مجاز است.
