اعتراض شخص ثالث یکی از طرق فوقالعاده اعتراض است که توسط شخصی غیر از طرفین پرونده مطرح میشود؛ مشروط بر اینکه رأی کیفری به حقوق او لطمه وارد کرده باشد و او یا نمایندهاش در جریان رسیدگی حضور نداشته باشند. در امور کیفری، این اعتراض اصولاً نسبت به تصمیمات مربوط به اموال (مانند رد مال، ضبط، مصادره یا استرداد) قابل طرح است، نه نسبت به مجازاتهایی مانند حبس یا شلاق.
مثال
الف به اتهام سرقت محکوم میشود و دادگاه حکم میدهد خودروی کشفشده به شاکی مسترد شود.
اما شخص «ج» ادعا میکند خودرو متعلق به اوست و در پرونده نیز هیچگونه سمتی نداشته است.
در این حالت، «ج» میتواند به قسمت مالی رأی کیفری اعتراض شخص ثالث کند.
چه آرایی قابل اعتراض شخص ثالث هستند؟
اعتراض شخص ثالث در امور کیفری عمدتاً نسبت به:
✅ حکم رد مال
✅ حکم ضبط یا مصادره اموال
✅ تصمیم درباره استرداد اموال
امکانپذیر است؛ اما نسبت به حبس، شلاق، جزای نقدی و سایر مجازاتهای شخصی قابل طرح نیست؛ زیرا مجازاتها جنبه شخصی دارند.
مرجع رسیدگی
اگر اعتراض مربوط به اموال موضوع تبصره ۲ ماده ۱۴۸ قانون آیین دادرسی کیفری و ماده ۲۱۵ قانون مجازات اسلامی باشد، مطابق مقررات همان مواد رسیدگی میشود. همچنین بر اساس رأی وحدت رویه شماره ۸۱۸ مورخ ۱۴۰۰/۱۰/۰۷، در برخی موارد اعتراض شخص ثالث نسبت به رأی دادگاه تجدیدنظر، در همان دادگاه تجدیدنظر صادرکننده رأی رسیدگی میشود.
