اعتراض شخص ثالث دو نوع است:
۱. اعتراض شخص ثالث اصلی
اعتراضی است که شخص ثالث نسبت به رأی قطعیای مطرح میکند که بدون حضور او صادر شده و به حقوق وی خلل وارد کرده است.
شرایط:
با تقدیم دادخواست مطرح میشود.
خواندگان دعوا، محکومله و محکومعلیه رأی معترضعنه هستند.
مرجع رسیدگی، دادگاه صادرکننده رأی قطعی است.
رسیدگی مطابق تشریفات دادرسی نخستین انجام میشود.
مثال: دادگاه ملکی را متعلق به «الف» اعلام میکند، در حالی که «ج» مدعی مالکیت همان ملک است و در آن دعوا حضور نداشته است. «ج» میتواند اعتراض شخص ثالث اصلی مطرح کند.
۲. اعتراض شخص ثالث طاری
اعتراضی است که در جریان رسیدگی به دعوای دیگر مطرح میشود؛ زمانی که یکی از طرفین، برای اثبات ادعای خود به رأیی استناد میکند که شخص ثالث آن را مخل حقوق خود میداند.
شرایط:
نیازی به دادخواست ندارد و در همان جلسه دادرسی مطرح میشود.
دادگاه رسیدگیکننده به دعوای اصلی به آن رسیدگی میکند، مشروط بر اینکه از نظر درجه، پایینتر از دادگاه صادرکننده رأی نباشد.
مثال: «الف» علیه «ج» طرح دعوا کرده و برای اثبات ادعای خود به حکمی که قبلاً علیه «ب» گرفته است استناد میکند. اگر «ج» آن رأی را مخل حقوق خود بداند، میتواند در همان دادرسی اعتراض شخص ثالث طاری مطرح کند.
تفاوت اصلی
اعتراض ثالث اصلی: با دادخواست و به طور مستقل اقامه میشود.
اعتراض ثالث طاری: در جریان رسیدگی به دعوای دیگر و معمولاً بدون دادخواست مطرح میشود.
نکته آزمونی: اعتراض شخص ثالث زمانی قابل طرح است که شخص ثالث در دعوای منتهی به صدور رأی، دخالت یا نمایندگی نداشته باشد و رأی صادره به حقوق او خلل وارد کرده باشد.
