اصل بر این است که در دفاع مشروع، دیه ساقط است. بنابراین، اگر مدافع با رعایت شرایط قانونی، در مقام دفاع مشروع مهاجم را به قتل برساند، نه قصاص میشود و نه ضامن پرداخت دیه است.
استثنا:
مطابق تبصره ۳ ماده ۱۵۷ قانون مجازات اسلامی، اگر مهاجم دیوانه (مجنون) باشد و در اثر دفاع مشروع کشته یا مجروح شود، دیه از بیتالمال پرداخت میشود و مدافع هیچ مسئولیتی در پرداخت دیه ندارد.
مثال ۱
شهرام برای دفاع از جان خود، در برابر حمله بهرام با چاقو از خود دفاع میکند و بهرام کشته میشود. اگر شرایط دفاع مشروع وجود داشته باشد، دیهای به بهرام تعلق نمیگیرد و شهرام نیز مسئول پرداخت دیه نیست.
مثال ۲
شهرام در برابر حمله بهرام که مجنون است، از خود دفاع میکند و در جریان دفاع، بهرام کشته میشود. در این فرض، دیه به ورثه بهرام تعلق میگیرد، اما از بیتالمال پرداخت میشود و شهرام ضامن نیست.
