ماده ۷۶۵ قانون مدنی را بخونید و توضیح دهید.

ماده ۷۶۵ قانون مدنی مقرر می دارد: صلح دعوی مبتنی بر معامله باطله باطل است ولی صلح دعوی ناشی از بطلان معامله صحیح است.

صلح دعوی مبتنی بر معامله باطل، به این معناست که طرفین به تصور صحت معامله در خصوص آن معامله، صلحی انجام می دهند. در حالیکه اساساً معامله ی مبنای صلح باطل بوده. ولی اگر بطلان معامله برای طرفین معلوم باشد و دعوای ناشی از آثار بطلان، به صلح خاتمه یابد، صلح صحیح است.

مثال اول: صلح دعوی مبتنی بر معامله باطل (باطل است): فرض کنید الف خانه‌ای را که متعلق به دیگری است، بدون اجازه مالک به ب می‌فروشد. این بیع از ابتدا باطل است. بعد از مدتی، الف و ب به این تصور که معامله صحیح بوده، برای اختلاف خود صلح می‌کنند؛ مثلاً الف می‌گوید: «به جای تحویل خانه، ۵۰۰ میلیون تومان به تو می‌دهم و دعوا تمام شود.» چون این صلح بر پایه معامله‌ای انجام شده که اساساً باطل بوده، خود صلح نیز باطل است.

مثال دوم: صلح دعوی ناشی از بطلان معامله (صحیح است): همان مثال قبل را در نظر بگیرید، اما این بار هر دو می‌دانند که معامله باطل بوده است. اکنون درباره آثار بطلان اختلاف دارند؛ مثلاً ب می‌گوید: «یک میلیارد تومان ثمن را پس بده و الف می‌گوید: «فقط ۹۰۰ میلیون تومان بدهکارم. در نهایت توافق می‌کنند که الف مبلغ ۹۵۰ میلیون تومان بپردازد و پرونده خاتمه یابد. این صلح صحیح است؛ زیرا موضوع صلح، اختلاف ناشی از بطلان معامله است، نه خود معامله باطل.