جعل بر دو نوع است: جعل مادی و جعل معنوی (مفادی)
۱. جعل مادی
جعل مادی زمانی است که ظاهر و شکل سند یا نوشته بهصورت فیزیکی تغییر داده شود.
مصادیق جعل مادی:
ساختن نوشته یا سند.
ساختن مهر یا امضای اشخاص و بهکار بردن مهر دیگری بدون اجازه صاحب آن.
خراشیدن، تراشیدن، محو یا سیاه کردن قسمتی از نوشته.
قلمبردن یا الحاق عبارتی به نوشته.
مقدم یا مؤخر کردن تاریخ سند نسبت به تاریخ واقعی.
الصاق متقلبانه سندی به سند دیگر.
مثال:
شخصی یک مدرک تحصیلی جعلی تهیه میکند یا مبلغ یک چک را از ۱۰ میلیون به ۱۰۰ میلیون تومان تغییر میدهد. این اعمال جعل مادی هستند.
۲. جعل معنوی (مفادی)
جعل معنوی زمانی است که بدون هیچ تغییری در ظاهر سند، محتوای آن برخلاف حقیقت تنظیم یا تحریف شود.
مثال:
سردفتر در سند رسمی مینویسد که فروشنده تمام ثمن معامله را دریافت کرده است، در حالی که هیچ مبلغی پرداخت نشده است. ظاهر سند صحیح است، اما محتوای آن خلاف واقع است؛ بنابراین جعل معنوی تحقق یافته است.