آقای احمدی تصمیم گرفت خانهاش را بفروشد. پس از پیدا شدن خریدار، هر دو به بنگاه معاملات ملکی رفتند. بنگاهدار قرارداد را آماده کرد و با این جمله که «همه چیز مطابق توافق خودتان نوشته شده، فقط امضا کنید»، برگه را مقابل فروشنده گذاشت.
آقای احمدی که عجله داشت، بدون مطالعه قرارداد، آن را امضا کرد. چند روز بعد، هنگام بررسی نسخه قرارداد، متوجه بندی شد که بر اساس آن، خریدار تا دو سال حق فسخ معامله را داشت؛ شرطی که هرگز تصور نمیکرد در قرارداد وجود داشته باشد.
او با طرح دعوا از دادگاه خواست قرارداد را به دلیل اینکه از مفاد آن اطلاع نداشته، بیاعتبار اعلام کند.
دادگاه ابتدا به ماده ۱۳۰۱ قانون مدنی استناد کرد و اعلام نمود که امضای هر شخص، دلیل بر پذیرش مفاد سند است و کسی که بدون مطالعه سند را امضا میکند، اصولاً نمیتواند صرفاً به دلیل نخواندن قرارداد، از آثار آن فرار کند.
اما دادگاه بررسی کرد که آیا بنگاهدار یا خریدار قبل از امضا، مفاد قرارداد را برخلاف واقع به فروشنده معرفی کردهاند یا خیر. اگر ثابت میشد که به فروشنده گفتهاند قرارداد فاقد چنین شرطی است یا مفاد دیگری دارد و او با اعتماد به این اظهارات امضا کرده است، به دلیل فقدان قصد نسبت به آن شرط، امکان اعلام بطلان قرارداد یا آن بخش از قرارداد وجود داشت.
در نهایت، چون فروشنده نتوانست فریب یا خلافگویی طرف مقابل را اثبات کند و تنها دلیل او این بود که قرارداد را نخوانده است، دادگاه دعوای وی را رد کرد و شرط حق فسخ دو ساله برای خریدار معتبر شناخته شد.
درس حقوقی: امضای قرارداد بدون مطالعه، معمولاً به منزله پذیرش تمام مفاد آن است؛ مگر اینکه ثابت شود امضا بر اثر فریب یا ارائه اطلاعات نادرست درباره محتوای قرارداد انجام شده است.
