وکالت از دو جهت تقسیم میشود:
از نظر موضوع: به وکالت عام و وکالت خاص.
از نظر حدود اختیارات وکیل: به وکالت مطلق و وکالت مقید.
۱. وکالت مطلق
وکالتی است که موضوع آن مشخص و معین است، اما وکیل برای انجام آن موضوع، اختیارات متعارف و لازم را دارد.
مطابق ماده ۶۶۱ قانون مدنی، اگر وکالت به طور مطلق داده شود، فقط ناظر به اداره اموال موکل است و شامل تصرفات ناقل مالکیت (مانند فروش یا صلح) نمیشود؛ مگر اینکه صریحاً اجازه داده شده باشد.
مثال:
شهرام به بهرام وکالت میدهد که «امور مربوط به آپارتمان او را اداره کند». بهرام میتواند اجارهبها را دریافت کند، تعمیرات لازم را انجام دهد و امور اداری را پیگیری کند؛ اما حق فروش آپارتمان را ندارد، مگر اینکه این اختیار صریحاً در وکالتنامه ذکر شده باشد.
۲. وکالت عام
وکالتی است که موضوع آن کلی و گسترده است و وکیل در تمام یا بخش وسیعی از امور موکل اختیار اقدام دارد؛ مگر اموری که قانون تصریح یا اجازه خاص را لازم دانسته است.
مثال:
شهرام به بهرام وکالت میدهد که کلیه امور مالی و اداری او را انجام دهد؛ از جمله مراجعه به بانکها، ادارات، انعقاد قراردادها، وصول مطالبات و پیگیری دعاوی. این نوع وکالت، وکالت عام است.