مطابق ماده ۲۴ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی، مستثنیات دین صرفاً شامل موارد زیر است:
۱) منزل مسکونی که عرفاً در شأن محکومعلیه در حالت اعسار او باشد.
۲) اثاثیه مورد نیاز زندگی که برای رفع نیازهای ضروری محکومعلیه و افراد تحت تکفل وی لازم است.
۳) آذوقه موجود به میزان نیاز محکومعلیه و افراد تحت تکفل او برای مدتی که عرفاً آذوقه ذخیره میشود.
۴) کتب و ابزار علمی و تحقیقاتی متناسب با شأن اهل علم و تحقیق.
۵) وسایل و ابزار کار کسبه، پیشهوران، کشاورزان و سایر اشخاص که برای امرار معاش آنان و افراد تحت تکفلشان ضروری است.
۶) تلفن مورد نیاز مدیون.
۷) مبلغ ودیعه (پول پیش) اجاره، مشروط بر اینکه:
بدون آن پرداخت اجارهبها موجب عسر و حرج شود؛
عین مستأجره مورد نیاز مدیون باشد؛
و بالاتر از شأن عرفی او نباشد.
نکته مهم:
اگر منزل مسکونی بیش از شأن و نیاز عرفی محکومعلیه باشد، در صورت وجود شرایط مقرر در تبصره ۱ ماده ۲۴، بخش مازاد آن میتواند برای پرداخت بدهی مورد استفاده قرار گیرد.
اگر مستثنیات دین به عوض تبدیل شود (مانند تبدیل منزل به وجه نقد در طرحهای عمرانی)، مطابق تبصره ۲ ماده ۲۴، اصولاً وصول محکومبه از آن امکانپذیر است، مگر اینکه احراز شود مدیون قصد تهیه مال جایگزین را دارد.
