رأی وحدت رویه رأیی است که هیأت عمومی دیوان عالی کشور برای رفع اختلاف در تفسیر و اجرای قانون صادر میکند؛ زمانی که شعب مختلف دیوان عالی کشور یا دادگاهها در موضوعات مشابه آرای متفاوت صادر کرده باشند. این رأی برای ایجاد وحدت در رویه قضایی صادر میشود و برای همه دادگاهها و مراجع قضایی لازمالاتباع است.
برای صدور رأی وحدت رویه، شرایط زیر لازم است:
در موضوعی آرای متعارض از شعب دیوان عالی کشور یا دادگاهها صادر شده باشد.
رئیس دیوان عالی کشور یا دادستان کل کشور، موضوع را به هیأت عمومی دیوان عالی کشور ارجاع دهد.
هیأت عمومی پس از بررسی، تفسیر صحیح قانون را اعلام کند.
فرض کنید:
شعبه اول دادگاه تجدیدنظر، «الف» را مستحق دریافت خسارت تأخیر تأدیه میداند.
شعبه دوم در پروندهای کاملاً مشابه، حکم به عدم استحقاق میدهد.
این اختلاف در تفسیر قانون به هیأت عمومی دیوان عالی کشور ارجاع میشود و هیأت عمومی رأی وحدت رویه صادر میکند.
از آن پس، تمام دادگاهها موظفاند مطابق همان رأی عمل کنند.
