فروشنده در مقابل خریدار، مسئول جبران خساراتی است که در صورت کشف فساد یا بطلان معامله، به خریدار وارد میشود. این مسئولیت، ناشی از این فرض است که فروشنده باید مالکیت کامل و بیعیب و نقصی را به خریدار منتقل کند.
ضمان درک به معنای مسئولیت فروشنده در قبال وجود عیب و نقص در مبیع (مال مورد معامله) است که باعث بطلان یا فسخ معامله میشود.
عیب یا نقص باید پنهان و غیرقابل رؤیت باشد.
عیب باید به حدی باشد که ارزش مبیع را به طور قابل توجهی کاهش دهد یا مانع از استفاده مطلوب از آن شود.
خریدار نباید در زمان معامله از وجود عیب مطلع باشد.
نکات ضمان دَرَک: ضمان درک عبارت است از مسئولیت هر یک از بایع و مشتری نسبت به مستحق للغیر در آمدن مبیع و ثمن-ضمان درک برای فروشنده و خریدار ایجاد میشود-مبنای ضمان درک اکل مال به باطل بوده و قلمرو آن در جایی است که مبیع یا جزئی از آن ملک دیگری باشد و او معامله را تنفیذ نکند.-اگر بعد از قبض ثمن، مبیع کلاً یا جزءاً مستحق للغیر درآید بایع ضامن است اگر چه تصریح به ضمان نشده باشد-بین موردی که خریدار از فساد معامله آگاه بوده و موردی که آگاه نبوده باید فرق گذاشت: در مورد اول، فقط میتواند در صورت استرداد مبیع توسط فروشنده، ثمن را پس بگیرد چرا که مطلع بوده است. ولی در صورت عدم اطلاع، علاوه بر ثمن میتواند خسارات را نیز از فروشنده دریافت کند.
اگر به واسطۀ عمل خریدار، قیمت مورد معامله افزایش یافته باشد و مالک بخواهد مبیع را پس بگیرد، در این مورد← اگر افزایش قیمت ناشی از نمائات منفصل باشد (مثل میوۀ درختان) مال خریدار خواهد بود ولی اگر متصل باشد، مثل چاقی گوسفند، عمل خریدار←مثل عمل غاصب میباشد ←و هیچ اجرتی به آن تعلق نمیگیرد.
ضمان درک←ویژۀ عین معین است؛ چرا که در عین معین است که نمیتوانیم مال دیگری به خریدار تحویل دهیم.
