۱. ابراء
ابراء یعنی اسقاط حق دینی توسط طلبکار؛ به این معنا که طلبکار، بدهکار را از پرداخت دین بری میکند.
ایقاع است و با اراده طلبکار محقق میشود.
نیازی به قبول مدیون ندارد.
فقط در برابر خود مدیون امکانپذیر است.
مثال: طلبکار اعلام میکند: «بدهی تو را بخشیدم.»
۲. اعراض
اعراض یعنی اسقاط حق عینی؛ یعنی صاحب حق، از حق خود نسبت به یک مال صرفنظر میکند.
ایقاع است.
با اراده یکجانبه صاحب حق انجام میشود.
مثال: مالک از مالکیت حیوان یا مال مباحشدنی خود صرفنظر میکند.
۳. هبه طلب
هبه طلب یعنی طلبکار، طلب خود را به مدیون یا شخص ثالث هبه میکند.
عقد است.
نیاز به قبول متهب دارد.
اگر طلب به مدیون هبه شود، در عمل دین از بین میرود.
اگر طلب به شخص ثالث هبه شود، شخص ثالث جانشین طلبکار شده و میتواند برای وصول طلب به مدیون مراجعه کند.
تفاوتهای مهم
ابراء = اسقاط حق دینی + ایقاع + بدون نیاز به قبول مدیون
اعراض = اسقاط حق عینی + ایقاع
هبه طلب = انتقال طلب + عقد + نیازمند قبول
نکات آزمونی
ابراء فقط نسبت به مدیون امکانپذیر است.
هبه طلب به شخص ثالث موجب انتقال طلب به او میشود.
هبه طلب به مدیون قابل رجوع نیست؛ اما هبه طلب به شخص ثالث اصولاً تابع احکام هبه بوده و در صورت وجود شرایط قانونی، امکان رجوع از آن وجود دارد.
