عقد عینی عقدی است که علاوه بر ایجاب و قبول، برای تحقق یا نفوذ آن، قبض (تحویل مورد عقد) نیز لازم است. بنابراین صرف توافق طرفین کافی نیست و تا زمانی که مورد عقد قبض نشود، عقد آثار قانونی خود را پیدا نمیکند.
عقود عینی در حقوق ایران
وقف (ماده ۵۹ قانون مدنی)
رهن (ماده ۷۷۲ قانون مدنی)
هبه (ماده ۷۹۸ قانون مدنی)
بیع صرف (ماده ۳۶۴ قانون مدنی)
عقد موجد حق انتفاع (ماده ۴۷ قانون مدنی)
مثال
هبه: اگر شخصی خودروی خود را به دیگری ببخشد، تا زمانی که خودرو به متهب تحویل داده نشود، هبه محقق نمیشود.
رهن: تا زمانی که مال مورد رهن به مرتهن یا شخص مورد توافق تسلیم نشود، عقد رهن تحقق پیدا نمیکند.
نکات آزمونی
عقود عینی در قانون مدنی پنج مورد هستند.
قبض در این عقود نقش اساسی دارد؛ اما جایگاه قبض در هر عقد ممکن است متفاوت باشد (مثلاً در وقف و هبه برای تحقق عقد، و در رهن مطابق نظر مشهور برای تحقق عقد لازم است).
اصل در عقود، رضایی بودن است و عقود عینی استثنا بر این اصل محسوب میشوند.
