یکی از انواع سوگند قضایی، سوگندی است که در دعاوی علیه میت باید یاد شود که تحت عنوان سوگند یا قسم استظهاری مورد شناسایی قرار گرفته است و این مفهوم در ماده ۱۳۳۳ قانون مدنی بیان شده است که بر اساس این ماده ” در دعوای بر متوفی در صورتی که اصل حق ثابت شده و بقای آن در نظر حاکم ثابت نباشد، حاکم می تواند از مدعی بخواهد که بر بقای حق خود قسم یاد کند”. علاوه بر این، موارد ادای قسم استظهاری به موجب ماده ۲۷۸ قانون آیین دادرسی مدنی پیش بینی شده است که بر اساس آن، ” در دعوای بر میت پس از اقامه بینه، سوگند خواهان نیز لازم است و در صورت امتناع از ادای سوگند، حق وی ساقط می شود ” . با توجه به مطالب مذکور می توان لزوم اتیان سوگند استظهاری را در تمامی مواردی که دعوایی علیه متوفی اقامه می شود جاری دانست.
یکی دیگر از موارد اتیان سوگند استظهاری از سوی مدعی، به موجب ماده ۲۷۹ قانون آیین دادرسی مدنی مشخص شده است که بر اساس آن، اگر خواهان وارث صاحب حق باشد نیز باید در دادگاه ادای سوگند استظهاری نماید که بر اساس این ماده: ” هر گاه خواهان، در دعوای بر میت، وارث صاحب حق باشد و بر اثبات ادعای خود اقامه بینه کند، علاوه بر آن، باید ادای سوگند نماید. در صورت عدم اتیان سوگند، حق مورد ادعا ساقط خواهد شد “.
