قمار با عقد معلق تفاوت دارد؛ زیرا بطلان قمار تنها به دلیل تعلیق نیست، بلکه به سبب نامشروع بودن موضوع آن نیز هست.
در عقد معلق، نظر مشهور آن است که:
تعلیق در انشاء موجب بطلان عقد است.
تعلیق در منشأ صحیح بوده و به صحت عقد لطمهای وارد نمیکند.
در قمار، علاوه بر اینکه موضوع آن نامشروع است، تعلیق به گونهای است که قصد انشای واقعی طرفین را مخدوش میکند؛ بنابراین عقد صحیح منعقد نمیشود و باطل است.
مثال تعلیق در انشاء:الف به ب میگوید:«اگر فردا باران ببارد، الآن خانهام را به تو فروختم.»در این مثال، خودِ ایجاد عقد (انشاء عقد) به وقوع یک شرط در آینده وابسته شده است؛ یعنی هنوز عقدی واقع نشده و انشاء نیز معلق است. به همین دلیل، این مورد تعلیق در انشاء محسوب میشود.
مثال عقد معلق صحیح (تعلیق در منشأ):
الف خانه خود را به ب میفروشد و توافق میکنند که مالکیت پس از اخذ پایانکار ساختمان منتقل شود. این تعلیق در منشأ است و به صحت عقد لطمهای نمیزند.
مثال قمار:
دو نفر توافق میکنند هر کس در بازی برنده شود، مبلغ ۵ میلیون تومان متعلق به او باشد. این توافق قمار بوده و به علت نامشروع بودن موضوع و بطلان آن، معتبر نیست.
نکته آزمونی:
تعلیق در انشاء باطل و تعلیق در منشأ صحیح است؛ اما قمار حتی اگر از این جهت نیز بررسی شود، به دلیل نامشروع بودن، باطل است.
