رکن معنوی در جرایم عمد، متشکل از سوء نیت عام است که خود از دو جزء «عمد» و «علم» تشکیل شده و در جرایم مقید علاوه بر سوء نیت عام، سوء نیت خاص به معنای قصد نتیجه یا علم به وقوع آن نیز شرط می باشد.

اگر مرتکب نابالغ باشد به تمامی جرایم مستقیماً در دادگاه کیفری دو رسیدگی می شود.«بدون نیازبه تحقیقات دادسرا» اگر مرتکب بالغ باشد(سن کمتر از ۱۵ سال) و جرم موضوع ماده ۳۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری باشد، پرونده مستقیم در دادگاه کیفری یک رسیدگی می شود. و اگر مرتکب بالغ باشد(سن بین ۱۵تا۱۸سال) و جرم موضوع ماده ۳۰۲ قانون آیین دادرسی

چون بالای ۱۵ سال است و به سن بلوغ رسیده و به این دلیل که نوع جرم او از جرائم ماده ۳۰۲آ.د.ک است، پس از طی تحقیقات مقدماتی در دادسرای ویژه و صدور کیفرخواست، دادگاه کیفری یک ویژه نوجوانان به آن رسیدگی خواهد کرد. دادگاه اطفال و نوجوانان از یک قاضی و دو مستشار تشکیل می شود.

در صورتی که اثبات جنایت از طریق بینه، قسامه یا علم قاضی باشد. اگر اثبات جنایت با اقرار مرتکب، یا نکول او از سوگند و قسامه باشد، پرداخت دیه به عهده خود اوست. البته اگر پس از اقرار، عاقله اظهارات او را تصدیق کند،پرداخت به عهده عاقله است.

این استثنائات عبارت اند از:  ۱) قانون مساعد تر به حال متهم.  ۲) قوانین مربوط به تشکیلات قضایی و صلاحیت.  ۳) قوانین مربوط به ادله اثبات دعوی تا پیش از اجرای حکم.  ۴) قوانین مربوط به شیوه دادرسی.  ۵) قوانین مربوط به مرور زمان. 

جرایمی که مجازات آن ها از موارد زیر است:  ۱) سلب حیات ۲ )قطع عضو  ۳) حبس ابد  ۴)تعزیر درجه ۴ و بالاتر  ۵) جنایات عمدی علیه تمامیت جسمانی که میزان دیه آنها ثلث دیه یا کامل (یابیشتر) مجنی علیه است. 

۱) جرایم تعزیری درجه ۷ و ۸   ۲) جرایم منافی عفت   ۳) جرایم افراد زیر ۱۵ سال  

۱) کیفر خواست ۲) قرار جلب به دادرسی توسط دادگاه ۳) ادعای شفاهی دادستان در دادگاه (بر خلاف دادگاه کیفری۱) ۴) مستقیم بدون کیفر خواست (مثل جرایم تعزیری درجه۸ ) ۵) دستور مستقیم دادستان در مواردی که دیه باید از بیت المال پرداخت شود.

به شرطی که متهم در ایران دستگیر شده باشد و متهم تبعه خارجی برای تعقیب به کشور خارجی رد نشده و یا به علت ارتکاب آن جرم به ایران مسترد شده باشد.

 با وجود یکی از شرایط زیر طبق اصل صلاحیت سرزمینی در ایران رسیدگی خواهدشد: ۱) جرم مخل انتظامات یا امنیت عمومی ایران باشد.  ۲) متهم یا مجنی علیه تبعه ایران باشد.  ۳) هواپیما بعد از وقوع جرم در ایران فرود آید.