اعسار به معنی عدم توانایی مالی و یا عدم دسترسی به اموال را گویند و بر دونوع نسبی و مطلق می باشد. معسر نسبی به این معنا است که فرد قادر به پرداخت قسطی دیون خود می باشد اما معسر مطلق یعنی فرد توانایی مالی پرداخت حتی به صورت اقساط را نیز ندارد.
انواع اعسار :
۱. اعسار از هزینه دادرسی: جهت ثبت دادخواست بدوی دعاوی مالی در دادگاه باید هزینه ای معادل 3.5 درصد خواسته، جهت هزینه دادرسی پرداخت گردد. عدم توانایی پرداخت این مبلغ را اعسار از هزینه دادرسی گویند.
۲. اعسار از محکوم به: هرگاه به موجب رای دادگاه فرد محکوم به پرداخت دین، خسارت و یا هر هزینه دیگر شود و توانایی پرداخت آن را نداشته باشد می تواند طی تشریفاتی اقدام به ارائه دادخواست اعسار بعد از قطعیت حکم یا ابلاغ اجرائیه نماید.
نکته: دادخواست اعسار از تجار و اشخاص حقوقی پذیرفته نمی شود و این افراد برای ارائه دادخواست اعسار می بایست اعلام ورشکستگی نمایند و هرگونه دادخواست اعسار از جانب این افراد به موجب ماده 15 قانون محکومیت های مالی رسیدگی نخواهد شد.
بار اثبات اعسار مدعی اعسار باید با ارائه شهادت شهود معتبر و مدارک مالی مانند فیش حقوقی، صورتحسابهای بانکی و اموال ثبتشده، عدم توانایی مالی خود را به دادگاه ثابت کند.
رسیدگی به دادخواست اعسار دادگاه پس از بررسی مدارک و استماع اظهارات شهود، در صورتی که اعسار محرز شود، یا حکم به تقسیط بدهی صادر میکند.
اعتراض به حکم اعسار اگر خوانده (طلبکار) مدارکی ارائه دهد که نشاندهنده تمکن مالی مدعی اعسار باشد، میتواند به رای صادره اعتراض کند و دادگاه مجدداً بررسی خواهد کرد.
