به استناد مواد ۱۰۸ قانون آیین دادرسی مدنی و مواد ۱۰۷ و ۱۱۷ قانون آیین دادرسی کیفری، تأمین خواسته حقوقی و کیفری از سه جهت با یکدیگر تفاوت دارند:
۱. زمان درخواست تأمین خواسته
در امور حقوقی: خواهان میتواند قبل از تقدیم دادخواست، همزمان با دادخواست یا تا قبل از صدور حکم قطعی، درخواست تأمین خواسته کند.
در امور کیفری: شاکی قبل از طرح شکایت حق درخواست تأمین خواسته ندارد و فقط همزمان با شکایت یا پس از آن تا قبل از صدور رأی قطعی میتواند این درخواست را مطرح کند.
مثال:
در دعوای مطالبه وجه، خواهان میتواند حتی قبل از ثبت دادخواست، تقاضای تأمین خواسته کند؛ اما در پرونده کلاهبرداری، شاکی ابتدا باید شکایت کیفری مطرح کند و سپس درخواست تأمین خواسته بدهد.
۲. شرایط صدور قرار
در امور حقوقی: در موارد مذکور در ماده ۱۰۸ قانون آیین دادرسی مدنی، دادگاه مکلف به صدور قرار تأمین خواسته است.
در امور کیفری: صدور قرار منوط به وجود شکایت شاکی و دلایل قابل قبول بر وقوع جرم و انتساب آن به متهم است.
مثال:
اگر دعوا مستند به سند رسمی باشد، دادگاه حقوقی مکلف به صدور قرار تأمین خواسته است؛ اما در پرونده کیفری، بدون وجود دلایل کافی بر وقوع جرم، قرار تأمین خواسته صادر نمیشود.
۳. قابلیت اعتراض
در امور حقوقی: قرار تأمین خواسته به طرف دعوا ابلاغ میشود و وی میتواند ظرف ۱۰ روز به آن اعتراض کند.
در امور کیفری: اگر قرار توسط دادسرا صادر شود، ظرف ۱۰ روز قابل اعتراض است؛ اما اگر توسط دادگاه صادر شود، قطعی است.
مثال:
بازپرس در پرونده خیانت در امانت، قرار تأمین خواسته صادر میکند. متهم میتواند ظرف ۱۰ روز به آن اعتراض کند. اما اگر همان قرار را دادگاه صادر کند، قابل اعتراض نخواهد بود.
