خیار مجلس، از جمله خیارات اختصاصی مندرج در قانون مدنی ایران (ماده ۴۰۱ به بعد) است که به طور خاص به عقد بیع اختصاص یافته است. بر اساس این خیار، هر یک از طرفین معامله (بایع و مشتری) تا زمانی که در مجلس عقد حضور دارند و از یکدیگر جدا نشدهاند، این حق را دارند که از عقد رجوع نموده و آن را فسخ نمایند.
این خیار ریشه در فقه امامیه دارد و مبتنی بر قاعده «البیعان بالخیار ما لم یتفرقا» است. از نظر حقوقی، استثنایی بر اصل لزوم عقود (ماده ۲۱۹ قانون مدنی) محسوب میشود، زیرا به طور معمول عقود از زمان انعقاد، لازمالاجرا هستند. طبق ماده ۴۰۱ قانون مدنی: «هر یک از متبایعین بعد از عقد فیالمجلس و مادام که متفرق نشدهاند اختیار فسخ معامله را دارند…».
شرایط اعمال خیار مجلس: ۱. قرار داشتن در مجلس عقد: منظور از مجلس، محل توافق است، اعم از حضوری یا مجازی (در صورت تحقق شرایط). ۲. عدم تفرق طرفین: تفرق میتواند فیزیکی (ترک مکان) یا معنوی (قطع گفتگو با قصد خاتمه معامله) باشد. ۳. انحصار به عقد بیع: این خیار به سایر عقود مانند اجاره، صلح یا هبه تسری نمییابد.
به عنوان مثال آقای الف و ب در یک بنگاه معاملاتی برای خرید یک خودرو توافق میکنند. تا زمانی که هر دو در بنگاه حضور دارند و خارج نشدهاند، آقای الف میتواند بدون نیاز به دلیل، معامله را فسخ کند..
