حق عینی
حق عینی، حقی است که شخص مستقیماً بر یک مال دارد و میتواند بدون نیاز به واسطه، حق خود را نسبت به آن مال اعمال کند. این حق در برابر همه اشخاص قابل استناد است.
مثال:
حق مالکیت
حق انتفاع
حق ارتفاق
حق دینی (حق شخصی یا ذمی)
حق دینی، حقی است که شخص نسبت به شخص دیگر دارد و به موجب آن میتواند انجام کاری، خودداری از انجام کاری یا تسلیم مالی را از او مطالبه کند. این حق مستقیماً بر مال تعلق نمیگیرد، بلکه بر ذمه شخص قرار دارد.
مثال:
طلب خریدار از فروشنده برای تحویل مبیع
طلب فروشنده از خریدار برای پرداخت ثمن
مطالبه وجه چک یا سفته
انواع حق عینی
۱. حق عینی اصلی
حقی است که مستقل بوده و مستقیماً بر مال تعلق میگیرد.
مثال:
حق مالکیت
حق انتفاع
حق ارتفاق
۲. حق عینی تبعی
حقی است که برای تضمین یک حق دینی ایجاد میشود و تا زمانی باقی است که حق دینی وجود داشته باشد.
مثال:
رهن
وثیقه
اگر دین پرداخت یا ساقط شود، حق عینی تبعی نیز از بین میرود.
نکته آزمونی
حق عینی → رابطه شخص با مال
حق دینی → رابطه شخص با شخص
رهن و وثیقه از مهمترین مصادیق حق عینی تبعی هستند.
